Grona gniewu

Rodzina Joadów traci gospodarstwo w Oklahomie i razem z tysiącami innych ludzi rusza na zachód. W Kalifornii podobno jest praca, są sady pełne owoców i istnieje szansa, żeby zacząć jeszcze raz. Wystarczy tylko przejechać pół kraju i uwierzyć, że ulotki obiecujące zatrudnienie mówią prawdę.

Szybko okazuje się jednak, że amerykański sen ma dość drobny druk. Pracy jest mniej, niż obiecywano, chętnych znacznie więcej, a ludzie gotowi zrobić wszystko, żeby nakarmić rodzinę, okazują się idealnymi pracownikami dla tych, którzy chcą płacić jak najmniej. Steinbeck pokazuje świat, w którym bieda nie jest wynikiem jednej złej decyzji, tylko całego mechanizmu, który działa dokładnie tak, jak został zaprojektowany.

„Grona gniewu” są więc historią jednej rodziny, ale bardzo szybko stają się czymś znacznie większym. Pomiędzy kolejnymi etapami podróży Joadów Steinbeck pokazuje tysiące podobnych rodzin: ludzi wyrzucanych z ziemi, przemieszczających się po kraju, śpiących w prowizorycznych obozach i konkurujących ze sobą o pracę, której nigdy nie wystarczy dla wszystkich.

Jest tu też bardzo ciekawa opowieść o tym, jak zmienia się sama rodzina. Dawny porządek powoli przestaje działać, a jedną z najmocniejszych postaci książki staje się Ma Joad — kobieta, która bez wielkich deklaracji coraz wyraźniej przejmuje odpowiedzialność za utrzymanie rodziny razem, podejmowanie decyzji i przetrwanie w świecie, w którym kolejne rzeczy po prostu się rozpadają.

Steinbeck cały czas zadaje też pytanie, gdzie kończy się odpowiedzialność człowieka za siebie i swoich najbliższych, a zaczyna odpowiedzialność za innych. Czy w sytuacji skrajnej biedy inni pracownicy są konkurencją, czy właśnie jedynymi ludźmi, z którymi można coś zmienić? I co musi się wydarzyć, żeby zamiast „ja” zaczęło pojawiać się „my”?

To książka napisana prawie dziewięćdziesiąt lat temu, a jednocześnie zaskakująco współczesna w pytaniach o pracę, nierówności, mieszkanie, migrację i cenę ekonomicznego „rozwoju”. O tym, kto ponosi jego koszty, kto na nim zarabia i jak długo można przekonywać ludzi, że ich sytuacja jest wyłącznie ich własną winą.

Będzie więc o rodzinie, kapitalizmie, migracji, godności, pracy, kobiecej sile i solidarności — oraz o bardzo prostym, ale niewygodnym pytaniu: ile człowiek jest w stanie znieść sam, zanim zrozumie, że samemu właściwie nie da się już niczego zmienić. 🍷📚

💬 Czytasz z nami?
Dołącz do naszego Ala ma wino Bookclubu na Fable, gdzie dzielimy się wrażeniami, cytatami i kontynuujemy rozmowy także między spotkaniami.

👉 Dołącz do grupy Bookclubu na Fable